Der Weisse Rose: het verzet van Hans en Sophie Scholl

Tevreden kijkt de Jakob Schmid door het atrium. Het marmer glanst. Deze ochtend baadt de ruimte in licht. De grandeur van het nationaalsocialisme is daardoor haast voelbaar. Het vervult de conciërge van Ludwig-Maximilians-Universität in München met trots. Het is rustig in het atrium, want de meeste studenten zitten in collegezalen. Wat Schmid  niet weet is dat verderop Sophie Scholl en haar broer Hans over de balustrade van de tweede verdieping sluipen. Ze hebben een koffer bij zich, vol pamfletten. Het is de zesde uitgave van Der Weisse Rose. Sophie en Hans laten stapeltjes achter voor studenten. Het is Sophie die aandrong op massalere verspreiding en de urgentere toon. In deze editie wordt de Führer daarom sarcastisch ‘bedankt‘ voor de geleden verliezen. Wat Sophie en haar broer doen is levensgevaarlijk. Maar de 21-jarige studente weet dat ze het goede doen. Haar hart pompt als een bezetene, maar Sophie bruist van opwinding. Dan krijgt ze een ingeving. In een opwelling gooit ze de laatste 100 ‘flugblätter’ over de balustrade. De papieren dwarrelen omlaag. Jakob Schmid raapt één pamflet op: “Studenten! Het Duitse volk kijkt naar ons! STRIJD TEGEN DE PARTIJ!”.

Toch maakt hun enthousiasme beetje bij beetje plaats voor teleurstelling, afkeuring en uiteindelijk verzet. Hoe kwam dat zover? Wanneer werd verzet onvermijdelijk? En belangrijker nog: hoe herken je dat moment voordat het te laat is?

Met twee treden tegelijk rent de conciërge de trap op. Hij hijgt. Dan ziet hij Hans en Sophie. Zonder aarzelen pakt hij ze vast en zegt dat ze zijn aangehouden: ‘Sie sind verhaftet!’. Vier dagen later worden Sophie en Hans geëxecuteerd. Schmid krijgt een beloning en promotie. Als hij wordt toegejuicht door de studenten brengt hij de Hitlergroet.

Sophie en Hans groeien na de oorlog uit tot symbolen van verzet en burgerlijke moed. Toch was dat niet vanzelfsprekend. Het nationaalsocialisme was voor veel mensen in het Duitsland van de jaren ’30 een positieve ontwikkeling. De nieuwe krachtige beweging beloofde gemeenschapszin, identiteit en hoop na jaren van economische chaos. Ook Hans en Sophie lieten zich verleiden. Hans werd actief bij de Hitlerjugend en Sophie bij de Bund Deutscher Mädel – zij werd zelfs Scharführerin, leider van veertig meisjes.

Toch maakt hun enthousiasme beetje bij beetje plaats voor teleurstelling, afkeuring en uiteindelijk verzet. Hoe kwam dat zover? Wanneer werd verzet onvermijdelijk? En belangrijker nog: hoe herken je dat moment voordat het te laat is?